Zabezpieczenie roszczeń przez komornika – na czym polega i kiedy można z niego skorzystać?

Postępowanie zabezpieczające odgrywa ważną rolę w ochronie interesów wierzyciela. Zdarza się bowiem, że jeszcze przed uzyskaniem prawomocnego orzeczenia istnieje realne ryzyko, iż dłużnik wyzbędzie się majątku lub podejmie działania, które utrudnią późniejsze przeprowadzenie skutecznej egzekucji. W takich sytuacjach przepisy przewidują możliwość zabezpieczenia roszczenia, którego wykonanie najczęściej powierza się komornikowi sądowemu. Celem postępowania zabezpieczającego jest przede wszystkim udzielenie ochrony prawnej uprawnionego do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy.

Postępowanie zabezpieczające zostało uregulowane przede wszystkim w art. 730–757 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 743 kpc. jeżeli wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia następuje w sposób właściwy dla postępowania egzekucyjnego do wykonania tego postanowienia odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy o postępowaniu egzekucyjnym. Wykonanie zabezpieczenia może być prowadzone przez Komornika lub przez przez Sąd.

Nie każde orzeczenie wymaga nadania klauzuli wykonalności. Wyjątkami są:

• nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym – art. 492 § 1 kpc.,
• wyrok w sprawach gospodarczych zasądzający świadczenie pieniężne lub rzeczy zamienne - art. 458(13) kpc.

W pozostałych przypadkach klauzula nadawana jest na wniosek wierzyciela.

Zgodnie z art. 492 § 1 kpc. nakaz zapłaty z chwilą wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Kwota zasądzona nakazem wraz z wymagalnymi odsetkami stanowi sumę, której złożenie przez dłużnika na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla lub czeku staje się natychmiast wykonalny po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia. W razie wniesienia zarzutów sąd może na wniosek pozwanego wstrzymać wykonanie nakazu. 

Oznacza to, że uprawniony nie musi:

• oczekiwać na uprawomocnienie się nakazu,
• uzyskiwać klauzuli wykonalności,
• składać odrębnego wniosku o udzielenie zabezpieczenia przez sąd.

Sam nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest wystarczającą podstawą do złożenia do komornika wniosku o wykonanie zabezpieczenia.

W przypadku roszczeń pieniężnych komornik może zastosować różne środki zabezpieczające, między innymi poprzez:

• zajęcie rachunku bankowego,
• zajęcie wynagrodzenia za pracę,
• zajęcie wierzytelności przysługujących obowiązanemu,
• zajęcie ruchomości,

Dobór środka zabezpieczenia powinien odpowiadać charakterowi dochodzonego roszczenia oraz zapewniać jego skuteczną ochronę przy możliwie najmniejszej uciążliwości dla obowiązanego.

Nie. Postępowanie zabezpieczające nie prowadzi do przekazania wyegzekwowanych środków uprawnionemu. Zadaniem komornika jest jedynie zabezpieczenie określonych składników majątkowych dłużnika. Dopiero po uzyskaniu tytułu wykonawczego i wszczęciu postępowania egzekucyjnego możliwe staje się przymusowe zaspokojenie wierzyciela.

W praktyce gospodarczej oraz w sprawach cywilnych czas często odgrywa decydującą rolę. Zdarza się, że już kilka dni wystarcza do sprzedaży majątku, wyprowadzenia środków z rachunków bankowych czy przeniesienia własności cennych składników majątkowych.

Uzyskanie zabezpieczenia jeszcze przed zakończeniem procesu znacząco zwiększa szanse na skuteczne przeprowadzenie późniejszej egzekucji i rzeczywiste odzyskanie należności.

Wykonanie zabezpieczenia wiąże się z kosztami, które uprawniony musi uiścić wraz z wnioskiem tj.

• opłata stała w wysokości 300,00zł przy wniosku o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego (w przypadku nieuiszczenia należnej opłaty od wniosku komornik wzywa uprawnionego do jej uiszczenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania),
• opłata stosunkowa w razie wykonania zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w wysokości 10 % wartości mienia objętego zabezpieczeniem. Opłata ta podlega zmniejszeniu o wysokość opłaty stałej 300,00zł.

Zgodnie z art. 745 § 1 kpc. o kosztach postępowania zabezpieczającego orzeka sąd w orzeczeniu kończącym sprawę. Oznacza to, że komornik nie decyduje o tym która ze stron ma ostatecznie ponieść te koszty. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 czerwca 2012r., sygn. II PZ 16/12 wskazując, że komornik na podstawie art. 745 § 1 kpc. w zw. z art. 770 kpc. ustala jedynie wysokość kosztów związanych z wykonaniem zabezpieczenia. Natomiast rozstrzygnięcie o kosztach całego postępowania zabezpieczającego należy do sądu i następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. W konsekwencji komornik sądowy nie jest uprawniony do przesądzania, która strona ma zostać obciążona tymi kosztami.